Kaza sonrası "aracımı kasko mu öder, trafik sigortası mı öder?" sorusu, çoğu sürücünün kafasını karıştırır. İkisi de sigorta poliçesidir ama tamamen farklı işlevleri vardır: biri sizin aracınızı, diğeri karşı tarafın zararını korur. Bu iki poliçeyi karıştırmak, kaza sonrası yanlış yere başvurmanıza, hatta hakkınız olan bir kalemi hiç talep etmemenize yol açabilir. Bu yazıda ikisinin kapsamını, kaza anında nasıl birlikte çalıştıklarını ve hangi durumda hangisine başvurulacağını anlatıyoruz.
Trafik sigortası (ZMSS) nedir, neyi karşılar?
Bu ayrımı net biçimde bilmek, kaza sonrası ilk telefonu doğru yere açmanızı sağlar. Yanlış poliçeye başvurmak, hem talebinizin reddedilmesine hem de gerçek muhatabınıza ulaşana kadar zaman kaybetmenize yol açabilir; bu yüzden aşağıdaki ayrımları baştan netleştirmek önemlidir.
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, kanunen her araç sahibinin yaptırmak zorunda olduğu bir poliçedir. Kendi aracınızı değil, kazada kusurlu olduğunuz takdirde karşı tarafa verdiğiniz zararı karşılar. Yani siz kusurluysanız, karşı tarafın araç hasarı, değer kaybı ve varsa yaralanma masrafları sizin trafik sigortanızdan ödenir. Poliçenin ödeme tavanını ve kalemlerini ZMSS teminat limitleri yazımızda ayrıntılı anlattık.
Trafik sigortası olmadan araç kullanmanın sonucu ne olur?
Trafik sigortası kanunen zorunlu olduğu için poliçesiz araç kullanmak, hem idari para cezası hem de kaza hâlinde ciddi bir mali risk doğurur; poliçesiz sürücü, karşı tarafa verdiği zararı kendi malvarlığından karşılamak zorunda kalır. Bu yüzden trafik sigortasının süresinin dolmasına izin vermemek, kaza anında karşılaşabileceğiniz en büyük mali risklerden birini baştan ortadan kaldırır.
Kasko nedir, neyi karşılar?
Kasko sözleşmesi yaptırırken seçtiğiniz teminat paketi, kaza sonrası elinize geçecek ödemenin kapsamını doğrudan belirler; bu yüzden poliçenizi yalnızca fiyatına göre değil, hangi hâlleri kapsadığına göre de değerlendirmeniz önemlidir.
Kasko ise isteğe bağlı (ihtiyari) bir poliçedir ve kusur durumunuzdan bağımsız olarak kendi aracınızdaki hasarı karşılar. Siz kusurlu olsanız da olmasanız da, kasko poliçeniz varsa aracınızın onarımını üstlenir. Kasko sözleşmesinin kapsamı poliçe şartlarına göre değişir; çalınma, yanma, doğal afet gibi ek teminatlar genellikle ayrı maddelerle düzenlenir ve bu teminatlar için ek prim ödenmesi gerekebilir.
Kasko ile trafik sigortası aynı kazada nasıl birlikte işler?
İki taraflı bir kazada süreç genellikle şöyle işler:
| Durum | Hangi poliçe devreye girer |
|---|---|
| Siz kusurlusunuz, karşı taraf zarar gördü | Sizin trafik sigortanız, karşı tarafın zararını öder |
| Siz kusurlusunuz, kendi aracınız hasar gördü | Kendi kaskonuz varsa öder; yoksa masraf size aittir |
| Karşı taraf kusurlu, sizin aracınız hasar gördü | Karşı tarafın trafik sigortası öder; isterseniz kendi kaskonuzu da kullanabilirsiniz |
| Kusur oranı paylaşık | Her sürücünün trafik sigortası kendi kusuru oranında karşı tarafa öder |
Kendi kaskonuzu kullanmak zorunda değilsiniz; kusursuz veya az kusurlu iseniz karşı tarafın trafik sigortasına doğrudan başvurabilirsiniz. Bu, hasarsızlık indiriminizi korumanız açısından çoğu zaman daha avantajlıdır. Ayrıca kaskonuzu kullansanız bile, karşı tarafın kusurlu olduğu bir kazada kasko şirketiniz genellikle sonradan kusurlu tarafın sigortasına rücu ederek ödediği tutarı geri alır; bu size ek bir işlem yükü getirmez.
Hasarsızlık indirimi neden önemli?
Kaskonuzu kullandığınızda, poliçe yenilenirken hasarsızlık indiriminizi kaybedebilir ve bir sonraki yılki primi daha yüksek ödeyebilirsiniz. Bu yüzden kusursuz olduğunuz bir kazada kendi kaskonuzu kullanmak yerine karşı tarafın trafik sigortasına başvurmak, kısa vadede aracınızın onarımını biraz daha yavaş ilerletse bile, uzun vadede prim maliyetinizi düşük tutar.
Değer kaybı hangi poliçeden talep edilir?
Burada sık yapılan bir hata var: değer kaybı, hiçbir zaman kendi kaskonuzdan talep edilmez. Kasko sadece onarım masrafını karşılar; onarım sonrası aracın ikinci elde uğradığı değer kaybını karşılamaz. Değer kaybı talebi, kusurlu tarafın trafik sigortasına yöneltilir. Hesabın nasıl yapıldığını değer kaybı hesaplama yazımızda anlattık. Kendi kaskonuzu kullanarak aracınızı onarttıysanız bile, değer kaybı talebiniz için ayrıca karşı tarafın trafik sigortasına başvurmanız gerektiğini unutmayın.
Onarım mı, pert mi — hangi poliçe karar verir?
Hasarın onarılıp onarılamayacağı (pert durumu) değerlendirmesi genellikle eksper incelemesiyle yapılır ve bu değerlendirme, hangi poliçeden ödeme yapıldığından bağımsız işler. Aracınızın onarım mı yoksa pert mi kabul edildiğini ve bunun tazminatınızı nasıl etkilediğini pert mi onarım mı yazımızda ele aldık. Kasko poliçeniz varsa pert durumunda ödeme genellikle kasko şirketinden, kusurlu değilseniz karşı tarafın trafik sigortasından talep edilebilir; hangi yolun sizin için daha hızlı sonuç vereceği dosyanın özelliklerine göre değişir.
Genişletilmiş kasko ile dar kasko arasındaki fark nedir?
Kasko poliçeleri de kendi içinde farklı kapsamlarda satılır. "Dar kasko" genellikle çarpışma, çarpma ve devrilme gibi temel hâlleri karşılarken, "genişletilmiş kasko" bunlara ek olarak hırsızlık, yangın, doğal afet, cam kırılması gibi teminatları da içerir. Poliçenizi incelerken hangi hâllerin kapsam dâhilinde olduğunu görmek, kaza dışındaki bir hasarla karşılaştığınızda ne yapmanız gerektiğini önceden bilmenizi sağlar.
Kaskonuz yoksa ne olur?
Kaskonuz yoksa ve kazada siz kusurluysanız, kendi aracınızın onarımını kendi imkânlarınızla karşılamanız gerekir. Ancak kusursuz veya kısmi kusurluysanız bu durum sizi etkilemez: karşı tarafın trafik sigortası, kusuru oranında zararınızı öder. Bu yüzden kaskonun olup olmaması, yalnızca kendi kusurunuzun bulunduğu senaryoda önem taşır. Kısmi kusurlu olduğunuz durumlarda, kaskosu olmayan bir sürücü kendi kusur oranı kadar zararını üstlenirken, kusursuz olan kısmı için karşı tarafın sigortasına başvurabilir.
Hangi durumda hangi poliçeye başvurmalısınız?
Pratik bir özet olarak: kusursuz veya az kusurlu iseniz doğrudan karşı tarafın trafik sigortasına başvurun; kusurluysanız ve aracınızda hasar varsa kendi kaskonuzu kullanın. İki poliçenin kapsamını ve limitlerini doğru ayırmak, hem hangi belgeyi nereye sunacağınızı hem de talebinizin hangi kalemlerden oluştuğunu netleştirir. Karışık kusur durumlarında (örneğin yüzde 50-50 kusur) her iki poliçenin de kısmen devreye girmesi mümkündür; bu durumda hangi kalemin hangi poliçeden ne oranda talep edileceğinin doğru hesaplanması önemlidir.
Dosyanızda hangi poliçenin hangi kalemi karşılaması gerektiğini netleştirmek ve varsa değer kaybı ya da hasar hesabınızı gerekçeli bir raporla desteklemek için bilirkişi rapor hizmetlerimizden yararlanabilirsiniz.
Rapor talebi oluşturarak dosyanızı yükleyebilir, hangi poliçeye hangi tutarda başvuru yapmanız gerektiğini netleştiren bir değerlendirme alabilirsiniz. Sigorta poliçenizin kapsamını netleştirmek kadar, talep edeceğiniz tutarın gerekçeli bir hesaba dayanması da sürecin sonucunu doğrudan etkiler; bu ikisi birlikte ele alındığında dosyanız hem sigorta şirketi hem de gerekirse mahkeme karşısında daha sağlam bir zeminde durur.
Sık Sorulan Sorular
- Kazada kusurlu değilsem kendi kaskomu mu kullanmalıyım?
- Zorunlu değildir. Kusursuz veya az kusurluysanız doğrudan karşı tarafın trafik sigortasına başvurabilir, hasarsızlık indiriminizi koruyabilirsiniz.
- Değer kaybını kasko poliçemden alabilir miyim?
- Hayır. Kasko yalnızca onarım masrafını karşılar. Değer kaybı, kusurlu tarafın trafik sigortasından talep edilir.
- Trafik sigortam yoksa araç kullanabilir miyim?
- Trafik sigortası kanunen zorunludur; poliçesiz araç kullanmak hem idari yaptırıma hem de kaza hâlinde ciddi mali sorumluluğa yol açar.
- Kaskom varsa trafik sigortasına hiç gerek kalmaz mı?
- Hayır. Kasko isteğe bağlıdır ve trafik sigortasının yerini tutmaz; trafik sigortası kanunen zorunludur ve karşı tarafa verdiğiniz zararı karşılar.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın koşulları farklıdır; kendi durumunuz için bize ulaşarak değerlendirme isteyebilirsiniz.
