Ağır bir kazadan sonra sorduğunuz ilk soru genellikle şudur: "Araç onarılır mı, yoksa pert mi olur?" Bu karar hem cebinizi hem de aracınızın gelecekteki değerini doğrudan etkiler. Bu yazıda pert kararının hangi ölçütlere göre verildiğini, tam pert ile kısmi pert arasındaki farkı ve hasar tespiti sürecinde nelere dikkat etmeniz gerektiğini örneklerle birlikte anlatıyoruz.
Araç pert nedir?
Pert, bir aracın onarım maliyetinin ekonomik ya da teknik olarak artık makul görülmediği durumlarda verilen bir karardır. Aracın kaportası, mekanik aksamı veya şasesi o kadar ağır hasar görmüştür ki, onarmak yerine "tam hasar" olarak kabul edilmesi ekonomik açıdan daha mantıklı bulunur. Pert kararı verildiğinde bu bilgi Tramer kaydına işlenir ve araç artık "pertli" bir geçmişle anılır.
Pert kararı yalnızca kazalarda değil; sel, yangın veya çalınıp bulunduktan sonra ağır hasarlı biçimde geri gelen araçlarda da verilebilir. Ancak trafik kazası kaynaklı pertlerde süreç, kaza tespit tutanağı ve kusur oranıyla da doğrudan bağlantılıdır.
Pert kaydı bir kez Tramer'e işlendikten sonra silinmez; araç el değiştirse dahi bu kayıt yeni sahibi için de görünür kalır. Bu yüzden pert kararı, aracın uzun vadeli değeri üzerinde kalıcı ve geri döndürülemez bir etki bırakan, ciddiyetle değerlendirilmesi gereken bir karardır.
Tam pert ile kısmi pert arasındaki fark
| Tür | Anlamı |
|---|---|
| Tam pert | Onarım maliyeti, aracın rayiç değerine kıyasla ekonomik olmayacak kadar yüksektir; araç trafiğe uygun şekilde onarılamaz kabul edilir. |
| Kısmi (teknik) pert | Onarım teknik olarak mümkündür ama maliyet, sigorta şirketinin belirlediği eşiği aşar; sigortalı isterse hasar bedelini alıp aracı kendisi onartabilir. |
Uygulamada, onarım bedelinin aracın rayiç değerine oranı belirleyici eşiktir. Bu oran poliçenin özel şartlarına ve sigorta şirketinin uygulamasına göre değişebilir; tek bir sabit yüzde üzerinden genelleme yapmak yanıltıcı olur. Kesin eşik, kasko poliçenizin genel ve özel şartlarında açıkça yazılıdır ve poliçe satın alırken mutlaka gözden geçirilmelidir.
Pert kararı sadece kasko poliçesinde mi geçerlidir?
Pert kavramı esasen kasko sigortası bağlamında kullanılır, çünkü onarım maliyeti ile rayiç değer karşılaştırması, sigortacının hangi ödemeyi yapacağına karar vermesi için gereklidir. Kaskosu bulunmayan araçlarda resmî bir "pert kararı" verilmez; ancak hasarın ağırlığı benzer şekilde değerlendirilir ve karşı tarafın trafik sigortasından talep edilecek tazminat, gerçek onarım maliyeti veya araç değeri üzerinden hesaplanır.
Hasar tespiti kim tarafından yapılır?
Kaza sonrası sigorta şirketinin görevlendirdiği eksper, aracı yerinde inceleyerek hasarlı parçaların ve gereken onarımın listesini çıkarır. Bu inceleme sonucunda hazırlanan ekspertiz raporu sigorta şirketine iletilir; pert veya onarım kararını nihai olarak sigorta şirketi verir, eksper ise yalnızca teknik tespiti yapar ve kararın dayanağı olan verileri sunar.
Eksper raporuna itiraz etme hakkınız vardır. Raporu yetersiz veya hatalı bulursanız bağımsız bir değerlendirme talep edebilir, gerekirse dava sürecinde bilirkişi incelemesi isteyebilirsiniz. İtiraz sürecinin genel mantığı, mahkemede sunulan raporlara yapılan itirazla oldukça benzerdir; bu konuyu bilirkişi raporuna itiraz yazımızda ayrıntılı biçimde anlattık.
Pert kararı sonrası hangi seçenekler var?
- Aracı sigortaya devretmek. Kasko, aracın rayiç değerini öder ve hurda/pertli araç sigorta şirketine kalır.
- Hasar bedelini alıp aracı elde tutmak. Kısmi pert durumunda mümkün olabilir; bu durumda araç "pertli" kaydıyla ikinci elde satılabilir ama piyasa değeri belirgin ve kalıcı biçimde düşer.
- Onarım yaptırmak. Sigorta onarımı üstlenir; ancak pert kaydı düşmese bile onarım sonrası araçta hâlâ değer kaybı oluşur.
Hangi seçeneğin sizin için avantajlı olduğu, aracın piyasa değerine, hasarın büyüklüğüne ve poliçenizin özel şartlarına göre değişir. Örneğin krediyle alınmış ve üzerinde rehin bulunan bir araçta, bankanın onayı olmadan pert işlemi tamamlanamayabilir; bu tür özel durumlar süreci uzatabilir ve ek belge talebiyle sonuçlanabilir.
Kaza kusuru pert kararını etkiler mi?
Kasko üzerinden yapılan pert işlemlerinde kusur oranınız kaskonuzun ödemesini etkilemez; kendi kaskonuz kusura bakılmaksızın hasarı karşılar. Ancak karşı taraftan talep edeceğiniz değer kaybı veya ek zararlarda kusur oranınız devreye girer. Kusur tespitinin nasıl yapıldığını kusur oranı nasıl belirlenir yazımızda ayrıntılı anlattık.
Kaskonuz yoksa ve talebinizi doğrudan karşı tarafın trafik sigortasına yönelttiyseniz, bu durumda kusur oranınız hem hasar bedelinin hem de pert değerlendirmesinin ödenip ödenmeyeceğini doğrudan belirler. Tam kusurlu bulunan bir sürücü, karşı taraftan hasar bedeli talep edemez.
Kısmen kusurlu bulunan bir sürücü ise, karşı taraftan talep edebileceği tutarı kendi kusur oranı düşülerek hesaplar. Bu yüzden kaskosu olmayan bir sürücü için kusur oranının doğru ve gerekçeli biçimde tespit edilmesi, aracın hasar bedelinin ne kadarının karşılanacağını doğrudan belirleyen en kritik adımlardan biridir ve dosyanın sonucunu büyük ölçüde şekillendirir.
Hasar tespitinde sık karşılaşılan anlaşmazlıklar
Sigortalı ile sigorta şirketi arasındaki en sık anlaşmazlık konusu, hasarın "onarılabilir" mi yoksa "pert" mi olduğu değil, çoğunlukla onarım maliyetinin ve dolayısıyla rayiç değere oranının ne olduğudur. Eksperin belirlediği onarım maliyeti düşük çıkarsa araç onarım kararı alır; sigortalı bu maliyetin gerçekte daha yüksek olduğunu düşünüyorsa, ikinci bir ekspertiz talep edebilir.
Bir diğer sık anlaşmazlık konusu da aracın rayiç değeridir. Sigorta şirketinin kullandığı rayiç değer kaynağı ile piyasadaki gerçek satış fiyatları arasında fark olabilir; bu fark, pert eşiğinin aşılıp aşılmadığını doğrudan etkiler. Bu noktada bağımsız ve güncel bir piyasa araştırması, sigortalının elini önemli ölçüde güçlendiren pratik bir araçtır.
İkinci ekspertiz talep etmek mümkün mü?
Evet. Sigorta şirketinin ilk ekspertiz sonucunu kabul etmek zorunda değilsiniz. Bağımsız bir ekspertiz veya bilirkişi değerlendirmesi talep ederek, hem onarım maliyetinin hem de aracın rayiç değerinin yeniden hesaplanmasını isteyebilirsiniz. Bu değerlendirme, özellikle pert kararına yakın sınırdaki dosyalarda sonucu değiştirebilecek kadar belirleyici olabilir.
Onarım sonrası değer kaybı hâlâ geçerlidir
Aracınız pert olmayıp onarıldıysa, hasarın Tramer'e işlenmiş olması tek başına ikinci el değerini düşürür. Bu fark, kusurlu tarafın trafik sigortasından talep edilebilecek ayrı bir tazminat kalemidir; hesaplamanın mantığını değer kaybı hesaplama yazımızda detaylı anlattık. Onarım süresince aracınızdan mahrum kaldıysanız bu kaybı da ayrıca talep edebileceğinizi unutmamak gerekir.
Eksper raporunu ve hasar fotoğraflarını bağımsız bir gözle değerlendirtmek isterseniz rapor talebi oluşturabilirsiniz; uzman ekibimiz hasar tespitini ve varsa değer kaybını mahkemeye sunulabilecek formatta raporlar.
Sık Sorulan Sorular
- Pert kararını kim verir?
- Eksper aracı inceleyip hasar ve onarım maliyetini raporlar; nihai pert veya onarım kararını sigorta şirketi verir.
- Pertli araç ikinci elde satılabilir mi?
- Evet, ancak Tramer kaydında pert bilgisi göründüğü için araç önemli ölçüde değer kaybederek satılır.
- Kısmi pertte hasar bedelini alıp aracı kendim onartabilir miyim?
- Evet, kısmi pert durumunda sigortalı isterse hasar bedelini alarak aracı kendi imkânlarıyla onartabilir.
- Pert olmayan ama onarılan araçta değer kaybı olur mu?
- Evet. Onarım ne kadar iyi yapılırsa yapılsın hasar kaydı Tramer'e işlendiği için ikinci el değeri düşer; bu fark ayrı bir tazminat kalemi olarak talep edilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın koşulları farklıdır; kendi durumunuz için bize ulaşarak değerlendirme isteyebilirsiniz.
