Alkollü Sürücü Kazası Sigorta Öder mi?

Kazaya karışan sürücünün alkollü olduğunu öğrenince ilk akla gelen soru şu oluyor: "Sigorta bu durumda ödeme yapar mı, yoksa poliçe geçersiz mi sayılır?" Cevap, çoğu kişinin tahmin ettiğinin tersine işler: mağdur olarak sizin tazminatınızı almanız, karşı tarafın alkollü olmasından bağımsızdır. Sigorta önce öder, sonra alkollü sürücüye rücu eder. Bu yazıda bu ayrımın neden var olduğunu, mağdur olarak sizi nasıl etkilediğini ve sürücünün kendisinin ne gibi bir riskle karşılaştığını anlatıyoruz.

Alkollü sürücü kazasında mağdur tazminat alabilir mi?

Evet. Karşı taraf kazaya alkollü şekilde sebep olmuş olsa bile, kusursuz veya daha az kusurlu olan mağdur olarak değer kaybı, hasar bedeli, yaralanma ve varsa maluliyet tazminatınızı karşı tarafın trafik sigortasından (ZMSS) talep etme hakkınız devam eder. Poliçenin "alkollü sürücü" gerekçesiyle mağdura karşı geçersiz sayılması söz konusu değildir; bu istisna yalnızca sigorta şirketi ile kendi sigortalısı arasındaki iç ilişkiyi etkiler.

Pratikte mağdurlar bu ayrımı bilmediği için, karşı sürücünün alkollü olduğunu öğrendiklerinde başvurudan vazgeçebiliyor ya da "nasıl olsa sigorta ödemez" diye düşünüp süreci geciktirebiliyor. Oysa tam tersi: kusur oranınız düşükse veya hiç kusurunuz yoksa, karşı tarafın alkollü olması dosyanızın gücünü artırabilir; çünkü kusurun büyük ölçüde karşı tarafta toplandığını gösteren ek bir delil niteliği taşır.

Trafik sigortası neden mağdura ödeme yapmaya devam eder?

Zorunlu trafik sigortasının amacı, kazada zarar gören üçüncü kişiyi korumaktır. Sigorta şirketi, sigortalısının kusuru ne olursa olsun — alkollü olsun ya da olmasın — mağdura karşı poliçe limitleri dahilinde ödeme yapmakla yükümlüdür. Aksi bir uygulama, sürücünün kusuruna bakılmaksızın korunması gereken mağduru cezalandırmış olurdu. Bu yüzden kanun koyucu, alkol gibi istisnai durumları poliçenin mağdura karşı geçerliliğini etkileyen değil, sigortacının sigortalısından geri alma hakkını doğuran bir sebep olarak düzenlemiştir.

Sigortalının kusur oranı neyi değiştirir?

Alkollü sürücünün ödeyeceği (ya da sigortasının ödeyeceği) tutarı belirleyen şey, alkol tek başına değil, kusur oranıdır. Alkol genellikle kusur değerlendirmesinde ağırlaştırıcı bir unsur olarak dikkate alınır — sürücünün refleksleri, dikkati ve hâkimiyeti alkolden etkilendiği için kusurun büyük kısmı ona yüklenir. Ancak nihai kusur oranı; hız, öncelik ihlali, şerit değişikliği gibi diğer faktörlerle birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Rücu nedir, sigorta ödediğini nasıl geri alır?

Sigorta şirketi mağdura ödemeyi yaptıktan sonra, ödediği tutarı belirli şartlarda kendi sigortalısından (yani alkollü sürücüden) geri isteyebilir. Buna rücu denir. Rücu hakkının doğması için tek başına "sürücü alkollüydü" ifadesi yeterli değildir; kazanın alkolün etkisiyle meydana geldiğinin, yani alkolün kazadaki kusurla nedensellik bağının ortaya konması gerekir. Mahkemeler bu konuda promil oranından çok, sürücünün davranışındaki bozulmaya ve kusur tespitine bakar. Rücu sürecinin dosyanızdaki kusur oranıyla nasıl kesiştiğini rücu davası nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.

Rücu davası mağdurun alacağı tazminatı etkiler mi?

Hayır, etkilemez. Rücu davası tamamen sigorta şirketi ile sigortalısı arasında yürüyen ayrı bir süreçtir; mağdur bu davanın tarafı değildir ve sonucundan bağımsız olarak tazminatını almış olur. Mağdur açısından önemli olan tek şey, kendi başvurusunu doğru belgelerle ve zamanında yapmış olmaktır.

Kasko poliçesinde alkol istisnası nasıl işler?

Burada önemli bir ayrım var: yukarıda anlatılan kural, kazada zarar gören karşı taraf için geçerlidir. Alkollü sürücünün kendi aracındaki hasar için kasko poliçesinden yararlanması ise genellikle farklı işler. Kasko genel şartlarında, sürücünün alkollü olması sıkça bir istisna (teminat dışı hâl) olarak sayılır ve sigorta şirketi kendi aracına gelen hasarı ödemeyebilir. Yani alkollü sürücü, karşı tarafın zararından değil, kendi aracının onarımından mahrum kalabilir. Trafik sigortası ile kaskonun kapsamları arasındaki bu farkı kasko ile trafik sigortası farkı yazımızda karşılaştırdık.

Alkol tespiti kaza raporuna nasıl yansır?

Kaza sonrası ekiplerin uyguladığı alkol muayenesi ya da kan tahlili sonucu, genellikle olay yeri tutanağı veya ayrı bir alkol tespit tutanağıyla kayıt altına alınır. Bu belge hem sigorta başvurusunda hem de olası bir rücu davasında ya da mağdurun kusur oranı tartışmasında kilit bir delildir. Belgenin dosyaya doğru şekilde girmiş olması, sürecin ilerleyen aşamalarında tartışma konusu olmasını önler.

Alkollü sürücünün kendisi mağdur değilse hakları ne olur?

Alkollü sürücü kazada aynı zamanda yaralanmışsa, kendi kusuru oranında hak kaybı yaşar. Kusur oranı yüksek çıktıkça, kendi zararı için talep edebileceği tazminat da o oranda azalır. Örneğin kusurunun yüzde 80 olarak belirlendiği bir dosyada, kendi yaralanma zararının yalnızca yüzde 20'lik kısmını talep edebilir. Kusurun ne kadarının alkole, ne kadarının diğer faktörlere (hız, öncelik ihlali vb.) bağlı olduğunu belirlemek teknik bir kusur incelemesi gerektirir; bu konuyu kusur oranı nasıl belirlenir yazımızda anlattık.

Mağdur olarak hangi belgeleri saklamalısınız?

Karşı tarafın alkollü olduğu bir kazada dosyanızı güçlendiren belgeler şunlardır:

• Kaza tespit tutanağı veya polis/jandarma raporu. Alkol testine ilişkin kayıt genellikle burada veya ayrı bir tutanakta yer alır; tutanağın bir örneğini mutlaka saklayın.
• Alkol muayene tutanağı veya kan tahlili sonucu. Soruşturma dosyasında bulunur; savcılıktan veya avukatınız aracılığıyla temin edilebilir.
• Karşı tarafın poliçe bilgileri. Trafik sigortası şirketi ve poliçe numarası, başvurunuzun ilk adımı için gereklidir.
• Hasar ve yaralanmaya ilişkin fotoğraf, fatura ve rapor. Tazminat hesabının dayanağını oluşturur.

Bu belgeler sadece sigorta şirketine yapacağınız başvuruda değil, sonrasında olası bir tahkim veya dava sürecinde de dosyanızın omurgasını oluşturur. Sürücünün alkollü olması, sizin talebinizi güçlendiren bir unsur olsa da, tazminat tutarının kendisi yine kusur oranı ve zararın niteliğine göre hesaplanır; alkol tek başına rakamı belirlemez, dosyanın bütünündeki delil ve kusur değerlendirmesiyle birlikte anlam kazanır.

Dosyanızı nasıl ilerletmelisiniz?

Karşı tarafın alkollü olduğu bir kazada bile süreç, diğer trafik kazalarından farklı işlemez: önce kusur oranı netleşir, sonra hasar ve varsa yaralanma zararı hesaplanır, ardından karşı tarafın trafik sigortasına başvuru yapılır. Alkol tespiti dosyanıza güçlü bir delil ekler ama hesaplamayı kendiliğinden yapmaz; zararınızın tutarını gerekçeli biçimde ortaya koymak yine ayrı bir teknik çalışma gerektirir. Bilirkişi rapor hizmetlerimiz kapsamında, kusur oranını ve zarar kalemlerini birlikte değerlendirip mahkemeye veya tahkime sunulabilecek gerekçeli bir rapor hazırlıyoruz.

Dosyanızı ve elinizdeki belgeleri yükleyerek rapor talebi oluşturabilirsiniz; ekibimiz kusur ve zarar kalemlerini inceleyip size yol haritası çıkarır.