Trafik Kazasında Arabuluculuk Zorunlu mu?

Dava açmadan önce "önce arabulucuya mı gitmem gerekiyor?" sorusu, trafik kazası mağdurlarının sıkça karşılaştığı bir belirsizliktir. Cevap, davayı kime karşı açacağınıza göre değişir ve bu ayrımı bilmemek, dava dilekçesinin usulden reddedilmesine yol açabilir. Bu yazıda arabuluculuğun trafik kazası tazminat davalarında ne zaman zorunlu, ne zaman ihtiyari olduğunu anlatıyoruz; hangi tarafa karşı açılan davada bu şartın arandığını da ayrı ayrı ele alıyoruz.

Arabuluculuk nedir, dava şartı ne demektir?

Bu düzenleme mahkemelerin iş yükünü azaltmayı ve tarafları uzun bir yargılama sürecine girmeden erken bir aşamada anlaşmaya teşvik etmeyi amaçlar. Ancak arabuluculuğun zorunlu olduğu haller sınırlı sayıda tutulmuştur; her uyuşmazlık türü bu kapsama girmez.

Arabuluculuk, taraflar arasındaki uyuşmazlığın bağımsız bir üçüncü kişi (arabulucu) eşliğinde, dava açılmadan çözülmesini amaçlayan bir yöntemdir. Bazı uyuşmazlık türlerinde arabuluculuğa başvuru, dava açabilmenin bir ön koşulu hâline getirilmiştir; buna dava şartı arabuluculuk denir. Bu durumda, arabulucuya başvurmadan doğrudan açılan bir dava, mahkeme tarafından dava şartı yokluğundan usulden reddedilir; yani mahkeme davanın esasına hiç girmeden dosyayı kapatır.

Trafik kazası tazminat davalarında arabuluculuk zorunlu mu?

Bu sorunun cevabı, dava dilekçesi hazırlanmadan önce netleştirilmesi gereken en kritik noktalardan biridir; çünkü yanlış cevap, davanın en baştan usul yönünden sorun yaşamasına yol açabilir.

Trafik kazasından doğan tazminat talepleri için genel bir kural olarak arabuluculuk zorunlu değildir; mağdur doğrudan dava açabilir. Ancak burada önemli bir istisna vardır: davanın taraflarından biri sigorta şirketiyse, sigorta şirketine yöneltilecek maddi tazminat talebi bakımından arabuluculuk dava şartı olarak uygulanır. Yani sürücüye veya araç işletenine karşı açılan bir dava ihtiyari kalırken, aynı davada sigorta şirketi de davalı gösterilecekse, o kısım için önce arabulucuya başvurulmuş olması gerekir.

Sigorta şirketine karşı açılacak davada arabuluculuk şart mı

Bu ayrımı önceden bilmemek, dava dilekçesi hazırlandıktan sonra fark edilirse ciddi bir zaman kaybına yol açar; çünkü mahkeme dava şartı eksikliğini tespit ettiğinde dosyayı doğrudan reddeder, arabuluculuk sürecinin sonradan tamamlanmasına izin vermez.

Uygulamada trafik kazası mağdurlarının büyük çoğunluğu davayı hem sürücüye/araç işletenine hem de sigorta şirketine karşı birlikte açar; bu da arabuluculuk şartının fiilen devreye girmesine yol açar. Sigorta şirketine karşı dava şartı arabuluculuğa başvurmadan açılan bir dava, en azından sigorta şirketine yönelik kısım bakımından usul yönünden sorun yaşayabilir. Bu yüzden dava dilekçesi hazırlanmadan önce, kimlere karşı dava açılacağı netleştirilmeli ve gerekiyorsa arabuluculuk süreci önce tamamlanmalıdır.

Yalnızca sürücüye dava açarsam arabuluculuk gerekmez mi?

Doğrudan gerçek kişi sürücüye veya araç işletenine karşı açılan, sigorta şirketinin taraf gösterilmediği bir davada arabuluculuk kural olarak dava şartı değildir. Ancak pratikte bu tercih, tazminatın büyük kısmını ödeyecek olan sigorta şirketini dava dışında bırakmak anlamına geldiği için genellikle tercih edilmez; mağdurun asıl tahsilat kapısı sigorta poliçesi olduğundan, davanın sigorta şirketine karşı da açılması çoğu zaman kaçınılmazdır.

Arabuluculuk avukatsız yürütülebilir mi?

Evet, arabuluculuk sürecinde avukat bulundurma zorunluluğu yoktur; taraflar kendileri veya vekilleri aracılığıyla katılabilir. Ancak özellikle sigorta şirketiyle görüşüldüğü için, talep tutarınızın gerekçesini net biçimde ortaya koyabilecek bir hazırlıkla masaya oturmanız, avukatınız olsun ya da olmasın, sürecin lehinize sonuçlanma ihtimalini artırır.

Bedensel zarar ve ölümlü kazalarda durum farklı mı?

Arabuluculuk düzenlemesi esas olarak maddi tazminat taleplerini kapsar; manevi tazminat talepleri genellikle bu kapsamın dışında tutulur. Bedensel zarar veya ölümle sonuçlanan kazalarda dosyada hem maddi hem manevi tazminat talebi bir arada bulunabilir; bu durumda hangi kalemin arabuluculuğa tabi olduğu, dosyanın somut içeriğine göre değerlendirilmesi gereken teknik bir konudur. Tereddüt varsa dava dilekçesi hazırlanmadan önce bu ayrımın netleştirilmesi, davanın usulden sorun yaşamaması açısından önemlidir.

Arabuluculuk ile Sigorta Tahkim Komisyonu aynı şey mi?

Hayır, ikisi farklı mekanizmalardır. Arabuluculuk, taraflar arasında karşılıklı görüşmeyle anlaşma aranan bir süreçtir ve bir karar organı yoktur; Sigorta Tahkim Komisyonu'nda ise bir raportör inceleme yapar ve bir hakem karar verir. Dosyanızın niteliğine göre bu iki yoldan hangisinin daha uygun olduğunu değerlendirmek isterseniz Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu yazımıza göz atabilirsiniz.

Arabuluculuk süreci nasıl işler?

1. Arabuluculuk bürosuna başvuru yapılır. Adliyelerdeki arabuluculuk bürosuna dilekçeyle başvurulur.
2. Arabulucu atanır ve taraflar davet edilir. Görüşme günü ve yeri belirlenir.
3. Görüşme yapılır. Taraflar ve varsa vekilleri bir araya gelir; anlaşma sağlanmaya çalışılır.
4. Süreç bir tutanakla sonuçlanır. Anlaşma sağlanırsa "anlaşma tutanağı", sağlanamazsa "anlaşamama son tutanağı" düzenlenir.

Süreç, dosyanın karmaşıklığına göre değişse de mahkeme sürecine kıyasla oldukça kısa sürede tamamlanır; birkaç haftalık bir zaman dilimi içinde sonuçlanması sık rastlanan bir durumdur. Sürecin resmî işleyişi ve arabulucu listesi Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı'nın sitesinde yer alır.

Arabuluculuk görüşmesine kim katılmalı?

Görüşmeye asıl tarafın (mağdurun) veya usulüne uygun vekaleti bulunan avukatının katılması gerekir; sigorta şirketi tarafında da genellikle yetkili bir temsilci veya şirketin avukatı yer alır. Taraflardan biri mazeretsiz katılmazsa, bu durum ilerleyen dava aşamasında yargılama gideri ve vekalet ücreti açısından aleyhine sonuç doğurabilir.

Anlaşma sağlanamazsa ne olur?

Taraflar anlaşamazsa düzenlenen "anlaşamama son tutanağı", dava açma hakkının kullanıldığını ve dava şartının yerine getirildiğini gösteren belgedir; bu tutanak dava dilekçesine eklenir. Anlaşma sağlanırsa ise üzerinde uzlaşılan tutar bir icra ilamı niteliği taşır; taraflardan biri anlaşmaya uymazsa doğrudan icra takibi başlatılabilir, ayrıca dava açmaya gerek kalmaz. Bu da arabuluculuğu, uzlaşmaya açık dosyalarda hızlı ve güvenli bir çözüm yolu hâline getirir.

Arabuluculuk, mahkemeye kıyasla daha hızlı bir çözüm sunsa da, masaya oturduğunuzda elinizde gerekçeli bir hesap olması pazarlık gücünüzü doğrudan etkiler. Talep ettiğiniz tutarın nasıl hesaplandığını gösteren bir rapor, hem arabuluculuk görüşmesinde hem de anlaşma sağlanamayıp dava aşamasına geçildiğinde işinize yarar; mahkemede dosyanızın nasıl ilerleyeceğini tazminat davası hangi mahkemede açılır yazımızda anlattık.

Dosyanızı arabuluculuğa hazırlıklı götürün

Arabuluculuk masasına oturmadan önce yaptığınız hazırlık, görüşmenin süresini ve sonucunu doğrudan etkiler; rakamınızın arkasında somut bir gerekçe olduğunda, karşı taraf teklifinizi çok daha ciddiye alır.

Bilirkişi rapor hizmetlerimiz kapsamında hazırladığımız gerekçeli hesap, arabuluculuk görüşmesinde talep ettiğiniz tutarı somut bir dayanağa oturtur. Dosyanızı yükleyerek rapor talebi oluşturabilirsiniz; arabuluculuk görüşmesine hazırlıklı gitmek, sürecin tek celsede sonuçlanma ihtimalini de artırır.